Bir bölgede meydana gelen depremin büyüklüğü (magnitude) sabit olmasına rağmen, farklı yerleşim birimlerinde oluşturduğu şiddetin (intensity) değişkenlik göstermesi, o bölgenin jeolojik ve morfolojik yapısıyla doğrudan ilişkilidir. Buna göre; gevşek dokulu alüvyal dolgu üzerine inşa edilmiş, yer altı su seviyesi yüzeye yakın olan A şehri ile masif temel kayalar üzerine inşa edilmiş B şehri kıyaslandığında, A şehrinde yıkımın daha fazla olması 'zemin sıvılaşması' (liquefaction) olgusuyla açıklanır. Bu olgunun temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
Şıklar
Deprem dalgalarının genliğinin sert kayalarda daha fazla artması
Sarsıntı sırasında boşluk suyu basıncının artarak tanecikler arası sürtünmeyi yok etmesi ve zeminin taşıma kapasitesini kaybetmesi
Yer kabuğundaki fay hatlarının gevşek zeminlerde daha hızlı kırılması
Alüvyal zeminlerin deprem dalgalarının yayılma hızını artırarak sarsıntı süresini kısaltması
Zemindeki kil minerallerinin suyla temas ederek genleşmesi ve binaları yukarı doğru itmesi
Çözüm Açıklaması
Zemin sıvılaşması, deprem dalgalarının etkisiyle kumlu ve suya doygun gevşek zeminlerdeki boşluk suyu basıncının artması sonucu, katı zemin taneciklerinin birbiriyle temasının kesilip zeminin bir sıvı gibi davranmasıdır. Bu durum binaların batmasına veya devrilmesine neden olur. A seçeneği yanlıştır çünkü dalga genliği yumuşak zeminlerde artar. D seçeneği yanlıştır çünkü yumuşak zeminlerde hız azalır ama sarsıntı süresi ve şiddeti artar.
Video Çözüm
AI ile video çözüm oluştur
İnteraktif Çözüm
Adım adım, sesli ve animasyonlu çözüm. Quiz ile kendini test et!