Bir fen bilimleri öğretmeni, DNA molekülünün yapısını anlatmak için sınıfa farklı renklerde ve sayılarda legolar getirmiştir. Öğrencisinden bu legoları kullanarak en fazla sayıda nükleotide sahip, hatasız bir DNA modeli tasarlamasını istemiştir. Legoların temsil ettiği yapılar ve sayıları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Buna göre modelleme bittiğinde artan parçalarla ilgili yapılan yorumlardan hangisi kesinlikle doğrudur?
Şıklar
Mavi ve sarı legoların tamamı kullanılmış, kırmızı legodan 5 adet artmıştır.
Gri ve beyaz legoların toplam sayısı, kullanılan toplam organik baz sayısına eşittir.
Modelde toplam 65 adet nükleotid bulunduğu için 5 adet gri lego artmıştır.
Kırmızı ve sarı legolar karşılıklı eşleştiği için artan lego sayıları birbirine eşittir.
Çözüm Açıklaması
DNA yapısında her nükleotidde bir fosfat ve bir deoksiriboz şekeri bulunur. Tabloya göre 70 gri (fosfat) ve 80 beyaz (şeker) lego vardır. En fazla 70 nükleotid yapılabilir gibi görünse de organik baz sayıları sınırlayıcıdır. Toplam organik baz sayısı: 25 (mavi) + 20 (sarı) + 15 (kırmızı) + 10 (yeşil) = 70'tir. Ancak karşılıklı eşleşme kuralına göre (A-T, G-C); örneğin mavi ve sarı eşleşirse 20 çift (40 lego), kırmızı ve yeşil eşleşirse 10 çift (20 lego) kullanılır. Toplam 60 baz kullanılır. Bu durumda 60 fosfat ve 60 şeker kullanılır. Gri ve beyaz legoların toplamı (70+80=150) değil, 'kullanılan' miktarları toplam baz sayısına eşittir. Ancak B şıkkında 'kullanılan' değil, 'toplam organik baz sayısına' vurgusu yapılmış. Dikkat edilirse toplam baz sayısı 70'tir, toplam fosfat da 70'tir. Fakat eşleşme kısıtı nedeniyle nükleotid sayısı bazların toplamından az olur. En doğru çıkarım: Fosfat ve şeker sayısı toplam nükleotid sayısını belirler ve her nükleotidde birer tane bulunurlar.