Büyük Selçuklu Devleti'nin merkezi otoritesini sarsan olaylar zinciri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bu olaylar arasındaki 'sebep-sonuç' ilişkisi değerlendirildiğinde, hangisi 'devletin iç dinamiklerinden' kaynaklanan bir çöküş nedeni değildir?
| Olay / Faktör | Devlete Etkisi |
|---|---|
| Veraset Sistemi | Taht kavgaları ve Fetret Devri |
| Atabeylik Sistemi | Merkezi otorite zayıflayınca bağımsızlık ilanları |
| Bâtınilik Faaliyetleri | Devlet adamlarına suikastlar ve iç karışıklık |
| Katvan Savaşı | Karahitaylara karşı alınan ağır yenilgi |
| Oğuz İsyanı | Devletin asıl unsuru olan Türkmenlerin küstürülmesi |
Şıklar
Hanedan üyeleri arasındaki hakimiyet mücadelesi.
Atabeylerin kendi bölgelerinde bağımsızlıklarını ilan etmesi.
Karahitaylar gibi dış güçlerin askeri saldırıları.
Hasan Sabbah liderliğindeki haşhaşilerin siyasi suikastları.
Devlet yönetiminde İranlıların etkinliğinin artmasına Türkmenlerin tepki göstermesi.
Çözüm Açıklaması
Soruda 'devletin iç dinamiklerinden kaynaklanmayan' (dış etken) sorulmaktadır. Veraset sistemi, Atabeyliklerin isyanı, Bâtınilik (içerideki yıkıcı faaliyet) ve Oğuz İsyanı doğrudan devletin iç yapısıyla ilgilidir. Ancak 'Katvan Savaşı', bir dış güç olan Moğol kökenli Karahitaylar ile yapılmış bir savaştır ve devletin dış müdahaleyle sarsılmasına örnektir.