Bitkilerde suyun taşınması ile insanlardaki dolaşım sistemi mekanizmaları karşılaştırıldığında, ksilem (odun borusu) ile kan damarları arasındaki yapı-görev ilişkisine dair aşağıdaki tabloda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Şıklar
I. maddede belirtilen enerji harcanımı her iki sistemde de taşınmanın temel motor gücüdür.
II. maddedeki adezyon kuvveti, suyun ksilem çeperine tutunarak yerçekimine direnmesini sağlar.
III. maddede ksilemin ölü olması, suyun yüksek gerilim altında taşınırken hücrelerin çökmesini engellemek için lignleşmiş bir yapı sunar.
IV. maddede belirtilen negatif basınç, yapraklardaki terleme ile oluşan çekme kuvvetini ifade eder.
V. maddede belirtilen osmotik gradyan, kök basıncının oluşumunda temel rol oynayan bir faktördür.
Çözüm Açıklaması
I. maddede hata yapılmıştır. İnsan dolaşım sisteminde kanın hareketi için kalp kasının kasılmasıyla aktif bir ATP harcanımı söz konusudur. Ancak ksilemde suyun taşınması (kohezyon-gerilim teorisine göre) pasif bir süreçtir; enerji güneşten gelen ısı ile sağlanan terleme (transpirasyon) yoluyla karşılanır. Bitki bu süreçte ATP harcamaz. Diğer şıklar: B) Adezyon, suyun polar yapısı ile selüloz çeper arasındaki etkileşimdir. C) Lignin (odun özü), ksilemi sağlamlaştırır. D) Terleme, negatif bir emme kuvveti (gerilim) yaratır. E) Kök hücrelerindeki mineral birikimi osmotik basıncı artırarak topraktan su girişini (kök basıncı) sağlar.