Tsunami dalgaları açık denizde çok küçük genliğe (yükseklik) ve çok büyük dalga boyuna (yüzlerce kilometre) sahipken, kıyıya yaklaştıkça sığlaşan deniz tabanı nedeniyle form değiştirirler. Derinliği olan bir ortamda dalga hızı (burada yerçekimi ivmesidir) formülüyle yaklaşıklanabilir. Buna göre, bir tsunaminin kıyıya vurma anındaki yıkıcı etkisinin, dalganın 'enerji yoğunlaşması' prensibiyle değerlendirilmesi gerekirse, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
Şıklar
Derinlik azaldıkça dalganın hızı artar, bu da kinetik enerjinin kıyıda patlamasına neden olur.
Sığlaşan suda dalganın hızı azalırken, arkadan gelen su kütlesinin üst üste binmesiyle dalga boyu kısalır ve genliği (yüksekliği) artar.
Tsunami dalgaları kıyıya yaklaştıkça periyotları arttığı için yıkım etkisi zamana yayılarak azalır.
Deniz tabanındaki sürtünme, dalganın toplam enerjisini kıyıya ulaşmadan önce tamamen ısı enerjisine dönüştürür.
Okyanus ortasındaki bir gemi, tsunamiyi kıyıdaki bir binadan daha şiddetli hisseder çünkü dalga hızı orada daha yüksektir.
Çözüm Açıklaması
Deniz sığlaştıkça hız () azalır. Enerjinin korunumu gereği, hızı azalan suyun dalga boyu kısalır ve bu kütle dikey yönde yükselmeye başlar. Yani açık denizde hissedilmeyen dalga, kıyıda dev bir su duvarına dönüşür. Bu bir 'yığılma' fenomenidir.
Video Çözüm
AI ile video çözüm oluştur
İnteraktif Çözüm
Adım adım, sesli ve animasyonlu çözüm. Quiz ile kendini test et!