Heyelan oluşumunda killi tabakaların suyla doygun hale gelerek 'kaygan bir düzlem' oluşturması kritik bir aşamadır. Jeolojik yapıda tabaka eğimi ile yamaç eğiminin yönü (bakısı) arasındaki ilişki, kütle hareketinin şiddetini belirler. Bir yamaçta tabakaların eğim yönü, yamacın eğim yönü ile aynı (paralel) ise risk maksimumdur. Buna göre, tabaka eğiminin yamacın eğimine tamamen zıt yönde olduğu bir kütlede, yol yapımı için yamacın alt kısmının (topuğu) kazılması durumunda ne beklenir?
Şıklar
Tabakalar geriye doğru eğimli olduğu için yerçekimi bileşeni tabaka yüzeyine dik baskı yapar ve kayma direnci artarak stabilite korunur.
Yamaç topuğunun alınması, tabaka yönüne bakılmaksızın tüm kütleyi serbest düşmeye zorlar.
Killi mineraller suyla temas ettiğinde tabaka yönü önemsizleşir ve zıt eğimli tabakalar üzerinde dairesel kayma oluşur.
Zıt eğimli tabakalarda hidrostatik basınç sıfıra indiği için heyelan riski tamamen ortadan kalkar.
Yol kazısı, tabakaların doğrultusunu değiştirerek zeminin içsel sürtünme açısını negatif değere düşürür.
Çözüm Açıklaması
Tabakaların yamaç eğimine zıt yönde olması (ters eğim), tabakaların yamacın içine doğru 'saplanmış' gibi durmasını sağlar. Bu durumda yerçekimi kuvveti, tabakaları kaydırmak yerine birbirine doğru bastırır. Yamaç topuğu kazılsa bile, tabakaların geometrik dizilimi doğal bir kilit mekanizması oluşturarak büyük ölçekli bir düzlemsel kaymayı engeller.
Video Çözüm
AI ile video çözüm oluştur
İnteraktif Çözüm
Adım adım, sesli ve animasyonlu çözüm. Quiz ile kendini test et!