İslam hukukunda (fıkıh) hüküm çıkarma metodolojileri mezhepler arasında farklılıklar gösterir. Özellikle 'akıl-vahiy' dengesi ve çevre faktörü, fıkhi yorumların şekillenmesinde etkili olmuştur. Aşağıdaki tablo, iki büyük fıkhi mezhebin temel usul özelliklerini karşılaştırmaktadır.
Tablodaki bilgilere ve mezheplerin genel karakteristiğine dayanarak, hangi sonuca ulaşmak en isabetli olur?
Şıklar
Şafiilik, örf ve adeti hüküm kaynağı olarak Hanefiliğe göre daha fazla merkeze almıştır.
Hanefi mezhebi, nasların (ayet-hadis) bulunmadığı durumlarda kıyas ve istihsan ile akli muhakemeye daha geniş alan açmıştır.
Şafiilik, hadislerin sistemleştirilmesinde rasyonalist bir tutum sergileyerek 're'y' ekolünün öncüsü olmuştur.
Her iki mezhep de hüküm çıkarma aşamasında sahabe kavlini hadislerden daha öncelikli bir kaynak olarak görür.
Hanefilikte hükümler sadece Medine ehlinin uygulamaları (Amel-i ehl-i Medine) üzerinden şekillenmiştir.
Çözüm Açıklaması
Hanefi mezhebi 'Re'y Ekolü'nün (Irak/Kufe) temsilcisidir ve nasların ruhuna uygun akli çıkarımlara (istihsan) önem verir. Şafiilik ise 'Eser (Hadis) Ekolü' ile Re'y ekolünü sentezlemiş, ancak sisteminde hadis bağlılığını ve kıyası daha katı kurallara bağlamıştır. Tablodaki 'İstihsan' vurgusu Hanefiliğin esnek ve akılcı yönünü, 'Hadislerin Sistemleştirilmesi' ise Şafiiliğin metodolojik titizliğini gösterir. A şıkkı yanlıştır; Hanefilik örfe daha çok önem verir. C şıkkı yanlıştır; Şafiilik re'y değil, sentez ekolüdür. D ve E şıkları mezheplerin temel usulleriyle çelişir.