Bir deprem sırasında açığa çıkan enerji, boyuna (P) ve enine (S) dalgalar şeklinde yayılır. Yapı tasarımında bu dalgaların binada oluşturacağı deformasyonlar farklılık gösterir. Aşağıdaki tabloda dalga türleri ve yapı üzerindeki temel etkileri verilmiştir. Verilen bilgilere dayanarak, depreme dayanıklı bir yapı tasarımında hangisinin yapılması beklenmez?
| Dalga Türü | Hareket Yönü | Yapıdaki Etki |
|---|---|---|
| P Dalga | Yayılma doğrultusunda | Dikey sıkışma ve genleşme |
| S Dalga | Yayılmaya dik (Yatay) | Kesme ve yanal ötelenme |
| L Dalga | Yatay (Yüzeyde) | Zeminle birlikte sağa-sola salınım |
Şıklar
P dalgalarının oluşturduğu ani dikey ivmelenmelere karşı kolonlardaki sargı donatısının (etriye) sıklaştırılması.
S dalgalarının neden olduğu yatay kesme kuvvetlerini karşılamak için perde duvar miktarının artırılması.
Binanın kütle merkezinin, rijitlik merkezinden mümkün olduğunca uzaklaştırılarak burulma (torsion) etkisinin artırılması.
Yüzey dalgalarının (L ve R) yıkıcı etkisini azaltmak için esnek temel bağlantılarının tercih edilmesi.
Zemin sıvılaşması riskine karşı radye temel veya kazıklı temel sistemlerinin kullanılması.
Çözüm Açıklaması
Depreme dayanıklı tasarımda kütle merkezi ile rijitlik (direnç) merkezi birbirine ne kadar yakın olursa, bina deprem sırasında o kadar az burulur (döner). Bu merkezlerin birbirinden uzaklaştırılması binada ek burulma momentleri yaratarak hasarı artırır. Bu nedenle C şıkkındaki uygulama mühendislik hatalarından biridir.