Yeşil Kimya'nın 2. prensibi olan 'Atom Ekonomisi', sentez sürecinde kullanılan ham maddelerin ne kadarının nihai hedef ürüne dahil edildiğinin bir ölçüsüdür. Bir ilaç firması, bir etken maddeyi sentezlemek için iki farklı rota belirlemiştir:
- Rota: Ekleme (katılma) tepkimesi ile gerçekleşmekte, %80 verimle çalışmakta ve yan ürün oluşmamaktadır.
- Rota: Yer değiştirme tepkimesi ile gerçekleşmekte, %98 verimle çalışmakta ancak hedef ürünle birlikte mol kütlesi oldukça yüksek olan bir tuz yan ürün olarak açığa çıkmaktadır. \nYeşil kimya prensipleri doğrultusunda bu iki rota karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Şıklar
- Rota, verimi daha yüksek olduğu için her zaman daha yeşil bir yöntemdir.
- Rota, atom ekonomisi teorik olarak %100 olduğu için kaynak verimliliği açısından daha üstündür.
Yan ürün miktarının artması, atom ekonomisi değerini yükselten bir faktördür.
Düşük verimli tepkimelerin atom ekonomisi her zaman yüksek verimli olanlardan daha düşüktür.
Yeşil kimya sadece tepkime verimine odaklandığı için her iki rota da eşit derecede sürdürülebilirdir.
Çözüm Açıklaması
Atom ekonomisi, hedef ürünün kütlesinin toplam girenlerin kütlesine oranıdır. Katılma tepkimelerinde (1. Rota) tüm giren atomlar ürüne dahil olduğu için teorik atom ekonomisi %100'dür. 2. Rotada verim yüksek olsa da, istenmeyen büyük bir yan ürün oluşması atom ekonomisini ciddi oranda düşürür. Yeşil kimya, sadece yüzde verime değil, atık oluşumunu engelleyen atom ekonomisine de odaklanır.