Plastik geri dönüşümü sırasında polimerlerin monomerlerine ayrıştırılması süreci 'Kimyasal Geri Dönüşüm' olarak adlandırılır. Polietilen tereftalat (PET) plastiğinin geri dönüşümünde bir mol PET birimi başına 2 mol metanol (CH₃OH) kullanılarak DMT ve Etilen Glikol elde edilir. Bu süreçte kullanılan kimyasalların tehlikelilik düzeyi ve geri dönüşüm verimi üzerine çalışan bir öğrenci aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır. Verilen bilgilere göre, süreci daha 'Yeşil' hale getirmek için hangisi en etkili yöntem olur?
| Parametre | Mevcut Durum | Hedef |
|---|---|---|
| Çözücü Geri Kazanımı | %10 | %95+ |
| Enerji Kaynağı | Doğalgaz | Güneş / Rüzgar |
| Atık Yönetimi | Depolama | Sıfır Atık |
Şıklar
Metanol yerine daha toksik ama daha ucuz olan benzen türevlerini kullanmak.
Tepkimeyi açık kapta yaparak oluşan ısıyı atmosfere doğrudan salmak.
Metanolü tepkime sonunda damıtarak geri kazanmak ve tekrar süreçte kullanmak.
Oluşan yan ürünleri biriktirip herhangi bir işlem yapmadan toprağa gömmek.
Tepkime hızını artırmak için ortamın pH değerini sürekli değiştiren asitler eklemek.
Çözüm Açıklaması
Yeşil kimyanın 'Sürdürülebilirlik' ve 'Atık Önleme' ilkelerini hatırla dostum! Bir çözücüyü veya reaktifi (burada metanol) süreç sonunda geri kazanıp tekrar kullanmak (recycle), hem hammadde ihtiyacını azaltır hem de atık oluşumunu engeller. C şıkkı tam olarak bunu ifade ediyor. Diğer şıklar (toksik madde kullanımı, ısı israfı, atıkların toprağa gömülmesi) yeşil kimya prensiplerine tamamen aykırıdır. Unutma, 'Yeşil' demek 'Döngüsel' demektir!