Selam geleceğin kimyageri! Endüstriyel bir tesiste 'Madde X' üretimi için iki farklı kimyasal rota tasarlanmıştır. Yeşil kimyanın 'Atom Ekonomisi' ilkesine göre, tepkimeye giren atomların ne kadarının hedeflenen üründe yer aldığı çok önemlidir. Aşağıdaki tabloda iki yöntemin mol kütleleri (g/mol) ve tepkime denklemleri verilmiştir. Buna göre, hangi yöntem daha sürdürülebilirdir ve atom ekonomisi yüzde kaçtır?
Şıklar
Yöntem I; %100 (Çünkü tek ürün oluş\muştur)
Yöntem II; %75 (Çünkü yan ürünün kütlesi daha azdır)
Yöntem I; %50 (Çünkü girenlerin yarısı ürüne dönüşmüştür)
Yöntem II; %80 (Çünkü hedef ürünün toplam kütleye oranı budur)
Yöntem I; %60 (Çünkü katalizör kullanılmamıştır)
Çözüm Açıklaması
Yeşil kimyada atom ekonomisi = (Hedef Ürün Mol Kütlesi / Toplam Girenlerin Mol Kütlesi) x 100 formülüyle hesaplanır. Yöntem II'de hedef ürün 80 g/mol, toplam girenler (80+20) = 100 g/mol'dür. Bu durumda (80/100)x100 = %80 atom ekonomisi sağlar. Yöntem I'de ise (60/120)x100 = %50'dir. Yöntem II hem daha yüksek verimli hem de daha az atık ürettiği için daha sürdürülebilirdir. A şıkkı yanlıştır çünkü Yöntem I'de yan ürün (Y) vardır. B şıkkı hesaplama hatası içerir.