Bitki doku kültürü çalışmalarında, farklı hormon konsantrasyonlarının 'kallus' (farklılaşmamış hücre yığını) gelişimine etkisi incelenmiştir. Aşağıdaki tablo, tütün bitkisi (Nicotiana tabacum) üzerinde yapılan deney sonuçlarını göstermektedir. Bu tabloya göre, bitki organogenezi (organ oluşumu) ile ilgili hangisi söylenebilir?
| Deney Grubu | Oksin (mg/L) | Sitokinin (mg/L) | Gözlemlenen Sonuç |
|---|---|---|---|
| Grup 1 | 2.0 | 0.2 | Kallus gelişimi (Organ yok) |
| Grup 2 | 3.0 | 0.02 | Yoğun kök gelişimi |
| Grup 3 | 0.03 | 1.0 | Sürgün ve yaprak gelişimi |
Şıklar
Sadece oksin hormonu eklenmesi, tam bir bitki gelişimi için yeterlidir.
Sitokinin/Oksin oranı düşük olduğunda (Sitokinin < Oksin), sürgün oluşumu teşvik edilir.
Sitokinin/Oksin oranı yüksek olduğunda (Sitokinin > Oksin), kök gelişimi baskılanır ve sürgün oluşur.
Kallus dokusunun oluşması için her iki hormonun da ortamda bulunmaması gerekir.
Oksin ve sitokinin oranlarının eşit olması, hücrelerin hızlıca kök hücrelerine farklılaşmasını sağlar.
Çözüm Açıklaması
Bu soru biyoteknoloji ve hormon etkileşimi üzerine klasik bir AYT kurgusudur. Tabloyu analiz ettiğimizde: 1. Grupta sadece kallus var (oranlar dengeli olabilir). 2. Grupta oksin fazla ve kök oluş\muş. 3. Grupta sitokinin fazla ve sürgün (gövde/yaprak) oluş\muş. Buradan çıkaracağımız en net sonuç: Sitokinin oranının yüksek olması sürgün oluşumunu sağlarken kök oluşumunu o aşamada ön plana çıkarmaz. B şıkkı yanlıştır çünkü düşük oran kök yapar. E yanlıştır çünkü eşit oran farklılaşmayı durdurup kallus formunu korur. Unutma: Sitokinin 'S'ürgün, Oksin 'O'k (kök aşağıya)!