Zorluk Dağılımı
Konular (6)
Türkiye Ekonomisi
Ekosistem
Yerleşme
Kültür Bölgeleri
Çevre Sorunları
Nüfus
Örnek Sorular
Modern sürdürülebilirlik tartışmalarında 'Yeşil Paradoks' (Green Paradox), çevre kirliliğini azaltmak amacıyla geliştirilen teknolojilerin, üretim aşamasında yarattığı ekolojik maliyetin bazen sağladığı faydayı aşabileceğini savunur. Aşağıdaki grafik, geleneksel bir içten yanmalı araç ile modern bir elektrikli a\fracın yaşam döngüsü boyunca ihtiyaç duyduğu kritik mineral miktarlarını karşılaştırmaktadır. Grafikteki veriler ve küresel madencilik faaliyetlerinin çevresel etkileri analiz edildiğinde, 'sürdürülebilir ulaşım' için yapılacak en kapsamlı değerlendirme hangisidir?
Elektrikli araçlar her koşulda daha çevrecidir çünkü kullanım aşamasında sıfır emisyon üretirler.
Bakır ve lityum ihtiyacındaki devasa artış, gelişmekte olan ülkelerdeki habitat kaybı ve su kirliliğini yerelleştirerek küresel bir 'çevresel adaletsizlik' riski taşır.
Geleneksel araçların mineral ihtiyacı daha düşük olduğu için fosil yakıtlı sistemlerin devamlılığı ekolojik açıdan daha rasyoneldir.
Manganese ve kobalt kullanımı sadece elektrikli araçlara özgü olduğundan, bu madenlerin geri dönüşümü sağlandığında çevresel maliyet sıfırlanacaktır.
Grafikteki farklar önemsizdir; çünkü araç başına düşen toplam kütle her iki teknolojide de birbirine yakındır.
Küresel iklim değişikliği, sistem içi geri besleme mekanizmalarıyla (feedback loops) kendi kendini besleyen bir sürece dönüşebilmektedir. Aşağıdaki diyagramda Arktik bölgedeki ısınma döngüsü ve sürdürülebilirliği tehdit eden unsurlar gösterilmiştir. Bu sistemde 'X' ile belirtilen ve döngünün en kritik 'pozitif geri besleme' noktasını oluşturan olay, aşağıdakilerden hangisidir ve ekosistem üzerindeki etkisi nasıl tanımlanabilir?
Permafrost er\timesi; donmuş toprak altındaki metan gazının atmosfere salınarak sera etkisini katlaması.
Okyanus asitlenmesi; denizel biyoçeşitliliğin azalması sonucu karbon yutak alanlarının genişlemesi.
Termohalin akıntıların hızlanması; kutuplardaki soğuk suyun ekvatora daha hızlı taşınarak dengeyi sağlaması.
Stratosferik ozon incelmesi; UV ışınlarının artmasıyla fotosentez hızının küresel ölçekte yükselmesi.
Bulut oluşumunda azalma; yeryüzünden yansıyan uzun dalgalı ışınların uzaya kaçışının kolaylaşması.
Sürdürülebilir kalkınma stratejileri kapsamında 'Ekolojik Ayak İzi' ve 'Biyolojik Kapasite' kavramları arasındaki denge, bir bölgenin ekolojik borçlu \mu yoksa ekolojik rezerv sahibi mi olduğunu belirler. Aşağıdaki tabloda beş farklı coğrafi bölgenin (A, B, C, D, E) kişi başına düşen küresel hektar (gha) cinsinden verileri sunulmuştur. Bu veriler ve küresel çevre politikaları ışığında yapılan bir sentezde, hangi bölgenin 'Ekolojik Sınır Aşımı' (Overshoot) günü yılın en erken döneminde gerçekleşir ve bu durumun temel sürdürülebilirlik gerekçesi nedir?
Bölge I: Biyolojik kapasitesi yüksek olduğu için kaynak yenilenme hızı tüketim hızından fazladır.
Bölge II: Ekolojik ayak izi biyolojik kapasitesinin yaklaşık üç katı olduğu için en yüksek ekolojik açığa sahiptir.
Bölge III: Biyolojik kapasite ve ayak izi dengede olduğu için sürdürülebilirliğin en ideal örneğidir.
Bölge IV: Ayak izi düşük görünse de biyolojik kapasitesinin yetersizliği nedeniyle dışa bağımlılığı en yüksek bölgedir.
Bölge V: Mutlak rakamlar bazında en büyük tüketici olmasına rağmen, biyolojik rezervi en yüksek olan bölgedir.
Doğrusal ekonomi (Al-Yap-At) modeli, kaynakların sınırsız olduğu varsayımına dayanırken; döngüsel ekonomi modeli, atığı sistemden çıkararak kaynak verimliliğini maksimize etmeyi amaçlar.
Aşağıdaki grafikte bir sanayi bölgesinin 2010-2023 yılları arasındaki hammadde kullanımı ve geri kazanım oranları gösterilmiştir. Bu veriler ışığında, sürdürülebilir kaynak kullanımı ve atık yönetimi stratejileri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Hammadde ihtiyacı sürekli arttığı için bölge tam anlamıyla döngüsel bir modele geçememiştir.
Geri kazanım oranındaki artış, birim üretim başına düşen doğal kaynak baskısını azaltmıştır.
2018 yılından sonra atık yönetimi politikalarında radikal bir iyileşme gerçekleşmiştir.
Geri kazanım miktarı, hammadde kullanım miktarını geçtiği için bölge net kaynak ih\fracatçısı konumuna gelmiştir.
Ekonomik büyüme ile çevresel kirlilik arasındaki korelasyon (ayrışma-decoupling) zayıf da olsa başlamıştır.
Küresel iklim değişikliği ile mücadelede kullanılan 'Pozitif Geri Besleme' (Positive Feedback) mekanizmaları, bir değişikliğin kendisini besleyerek daha da şiddetlenmesine neden olur. Aşağıdaki diyagramda, Arktik bölgedeki buzulların er\timesiyle başlayan bir döngü şematize edilmiştir.
Diyagramdaki '?' ile gösterilen alana aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi, sürdürülebilir çevre politikaları açısından 'Albedo Etkisi' ve 'Isınma' ilişkisini en doğru şekilde tamamlar?
Buharlaşma miktarının azalması ve bulutluluğun artması.
Yüzeyin güneş ışınlarını yansıtma kapasitesinin (albedo) azalması ve daha fazla enerji absorbe edilmesi.
Okyanus akıntılarının hızlanarak ekvatoral bölgeyi soğutması.
Atmosferdeki ozon tabakasının kalınlaşarak UV ışınlarını engellemesi.
Bitki örtüsünün gürleşerek karbon tutma kapasitesinin ekstrem düzeyde artması.