Küresel iklim değişikliği, sistem içi geri besleme mekanizmalarıyla (feedback loops) kendi kendini besleyen bir sürece dönüşebilmektedir. Aşağıdaki diyagramda Arktik bölgedeki ısınma döngüsü ve sürdürülebilirliği tehdit eden unsurlar gösterilmiştir. Bu sistemde 'X' ile belirtilen ve döngünün en kritik 'pozitif geri besleme' noktasını oluşturan olay, aşağıdakilerden hangisidir ve ekosistem üzerindeki etkisi nasıl tanımlanabilir?
Şıklar
Permafrost er\timesi; donmuş toprak altındaki metan gazının atmosfere salınarak sera etkisini katlaması.
Okyanus asitlenmesi; denizel biyoçeşitliliğin azalması sonucu karbon yutak alanlarının genişlemesi.
Termohalin akıntıların hızlanması; kutuplardaki soğuk suyun ekvatora daha hızlı taşınarak dengeyi sağlaması.
Stratosferik ozon incelmesi; UV ışınlarının artmasıyla fotosentez hızının küresel ölçekte yükselmesi.
Bulut oluşumunda azalma; yeryüzünden yansıyan uzun dalgalı ışınların uzaya kaçışının kolaylaşması.
Çözüm Açıklaması
Diyagramdaki döngü, ısınmanın buzu eritmesi, albedo etkisinin (yansıtıcılık) azalması ve soğurulan enerjinin artması üzerinedir. Ancak 'X' noktası, bu döngüyü geri dönülemez bir eşiğe (tip\ping point) taşıyan permafrost (donmuş toprak) tabakasının er\timesidir. Permafrost eridiğinde, binlerce yıldır hapsolmuş olan metan (CH4) gazı açığa çıkar. Metan, CO2'ye göre ısıyı tutma kapasitesi çok daha yüksek bir sera gazıdır. Bu durum ısınmayı daha da hızlandırarak 'pozitif geri besleme' yaratır ve sürdürülebilir bir iklim mücadelesini imkansız hale getirebilir.
Video Çözüm
AI ile video çözüm oluştur
İnteraktif Çözüm
Adım adım, sesli ve animasyonlu çözüm. Quiz ile kendini test et!