Türk Dili ve EdebiyatıZor

Dilin Zenginliği

Kültürel miras

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı

Dede Korkut Hikâyeleri, Türk edebiyatında 'Destan Devri'nden 'Halk Hikâyeciliği'ne geçişin en önemli köprü metnidir. Aşağıdaki tabloda, bu geçiş sürecine ait özellikler ve Dede Korkut metinlerindeki karşılıkları verilmiştir. Tablodaki veriler analiz edildiğinde, Dede Korkut Hikâyeleri'nin hangi özelliği 'Destan' geleneğinden koptuğunu ve 'Halk Hikâyesi'ne yaklaştığını en net şekilde ortaya koyar?

Özellik NoGeleneksel UnsurDede Korkut'taki Durum
IAnlatım BiçimiDuygular manzum, olaylar mensur anlatılır.
IIZaman AlgısıBelirsiz bir geçmiş zaman dilimi kullanılır.
IIIKişilerAlp tipinden Gazi tipine geçiş izleri görülür.
IVMekânKuzeydoğu Anadolu coğrafyası belirgindir.

Şıklar

A

Olağanüstü varlıkların (Tepegöz vb.) varlığını sürdürmesi

B

Nazım ve nesir (şiir ve düzyazı) karışık bir yapıda kurgulanması

C

Oğuz boylarının iç ve dış mücadelelerinin kahramanlık ekseninde işlenmesi

D

Dede Korkut'un bilge bir şahsiyet olarak olayların sonunda ortaya çıkması

E

Metinlerde İslamiyet öncesi ve sonrası kültürel unsurların sentezlenmiş olması

Çözüm Açıklaması

Dede Korkut Hikâyeleri'nin en belirgin 'geçiş' özelliği, dil ve form yapısındaki değişimdir. Saf destanlar genellikle tamamen manzum (şiir) iken, halk hikâyeleri nazım-nesir karışıktır. Dede Korkut'ta anlatımın nesir (düzyazı), duygu ve heyecan dolu kısımların nazım (soylama) olması, halk hikâyeciliğine evrilen formun ilk ve en güçlü kanıtıdır. Diğer şıklar içerik ve motiflerle ilgiliyken, B şıkkı doğrudan türsel dönüşümü (biçimsel geçişi) simgeler.

Bu konudan daha fazla soru çöz!

Interaktif soru çözümü ile pratik yap, puan kazan.

Hızlı Çöz

Benzer Sorular