Kaşgarlı Mahmud’un 'Divanu Lugati't-Türk' adlı eserini sadece bir sözlük olarak değil, 11. yüzyıl Türk dünyasının dilsel haritasını çıkaran bir 'savunma ve ispat' metni olarak değerlendirdiğimizde; yazarın Türk lehçeleri arasındaki farkları belirtirken kullandığı yöntem ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenirse 'sentez' düzeyinde bir değerlendirme yapılmış olur?
Şıklar
Yazar, sadece kelimelerin anlamlarını vermekle yetinmiş, lehçeler arası ses değişimlerine değinmemiştir.
Eser, Arapça öğrenmek isteyen Türkler için hazırlanmış bir gramer kitabı niteliğindedir.
Kaşgarlı, Türkçenin zenginliğini kanıtlarken lehçelerdeki 'k/h' veya 'b/v' değişimleri gibi fonetik özellikleri, bir dil bilimci titizliğiyle sistematik hale getirmiştir.
Eserdeki şiirler ve atasözleri, sadece sözlü kültürün korunması amacıyla metne dahil edilmiş yan unsurlardır.
Dönemin hakim dili olan Farsçanın Türkçeye olan üstünlüğünü kabul ederek dili sadeleştirmeye çalışmıştır.
Çözüm Açıklaması
Kaşgarlı Mahmud, lehçeler arasındaki ses değişimlerini (örneğin Oğuzların 'v' dediğine başkalarının 'b' demesi gibi) fark ederek bunları kurallara bağlamıştır. Bu, verileri birleştirip sistematik bir yapı kurma (sentez) becerisini gösterir. Kaşgarlı'nın amacı Türkçenin Arapça ile 'at başı gittiğini' kanıtlamaktır.
Video Çözüm
AI ile video çözüm oluştur
İnteraktif Çözüm
Adım adım, sesli ve animasyonlu çözüm. Quiz ile kendini test et!