Zorluk Dağılımı
Konular (14)
Diplomatik Tarih
Avrupa ve Osmanlı
Fizik
Tanzimat
İngilizce: Future Jobs
Tarih: Değişim ve Diplomasi
Milliyetçilik
11. Sınıf Müfredatı
Kimya
Sanayi Devrimi
Biyoloji
Matematik
Kent Yaşamı
Uluslararası İlişkiler
Örnek Sorular
Fransız İhtilali'nin 'Milliyetçilik' (Nationalism) ve 'Ulus Egemenliği' kavramları, 19. yüzyıl Osmanlı modernleşme aktörleri tarafından farklı şekillerde yorumlanmıştır. Osmanlı aydınları, imparatorluğun parçalanmasını önlemek için 'Osmanlıcılık' fikrini bir üst kimlik olarak kurgulamışlardır.
Aşağıdaki karşılaştırmalı veri grafiği, 1789 ve 1856 yıllarındaki devlet-toplum ilişkisi parametrelerini temsil etmektedir:
Bu grafik ve dönemin anayasal gelişmeleri (Sened-i İttifak, Tanzimat, Islahat) birlikte değerlendirildiğinde; Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyıldaki modernleşme çabalarının temel motivasyonu aşağıdakilerden hangisidir?
Merkezi otoriteyi kısıtlayarak yerel ayanların yönetimdeki gücünü anayasal güvence altına almak.
Teokratik yönetim yapısını tamamen terk ederek laik bir hukuk sistemine geçişi sağlamak.
Halkın yönetimdeki temsil oranını artırarak parlamenter sisteme kesintisiz bir geçiş yapmak.
Dış müdahaleleri engellemek ve tebaa arasındaki hukuki farkları gidererek devletin bekasını 'ortak vatandaşlık' temelinde korumak.
Ekonomik imtiyazları kaldırarak tüm vatandaşlar arasında gelir adaletini tesis etmek.
Sanayi Devrimi sonrası Avrupa'da üretim kapasitesinin geometrik artışı, hammadde ve pazar arayışını bir 'hayatta kalma meselesi' haline getirmiştir. Osmanlı Devleti ise bu süreçte klasik ekonomik sistemini korumaya çalışsa da 1838 Baltalimanı Ticaret Antlaşması ile dış ticarette radikal bir dönüşüm yaşamıştır.
Aşağıdaki akış şeması, bu dönüşümün Osmanlı iç \piyasasındaki sosyo-ekonomik etkilerini simgelemektedir:
Şemadaki 'X' ve 'Y' alanları, Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyıldaki ekonomik yapısındaki değişimle ilişkilendirildiğinde, bu süreçle ilgili yapılabilecek en isabetli çıkarım hangisidir?
Osmanlı Devleti, yerli burjuvaziyi destekleyerek Avrupa ti\pi bir sanayileşmeyi başarıyla tamamlamıştır.
İmtiyazlı ticaret hakları, Lonca teşkilatının rekabet gücünü artırarak yerli üretimi korumacı bir yapıya kavuşturmuştur.
Osmanlı ekonomisi, 'Yed-i Vahid' usulünün kaldırılması ve gümrük muafiyetleriyle birlikte, küresel ka\pitalizmin hammadde tedarikçisi ve açık pazarı haline gelerek yarı-sömürgeleşmiştir.
Avrupa'dan gelen sermaye akışı, Osmanlı maliyesini dış borçlanma yükünden tamamen kurtarmıştır.
Makineleşme süreci, Osmanlı el tezgahlarını modernize ederek Avrupa mallarıyla rekabet edebilir düzeye getirmiştir.
1815 Viyana Kongresi ile başlayan 'Restorasyon Dönemi', Avrupa'da monarşilerin korunmasını ve milliyetçilik akımlarının bastırılmasını hedeflerken; aynı büyük güçlerin 1821'de başlayan Yunan İsyanı'na karşı takındıkları tutum, uluslararası diplomasideki 'Metternich Sistemi'nin en büyük çelişkisini oluşturmuştur.
Aşağıdaki tabloda, 19. yüzyılın ilk yarısında Avrupa devletlerinin bazı isyanlara karşı yaklaşımları verilmiştir:
Buna göre, tablodaki veriler ve 19. yüzyıl siyasi konjonktürü sentezlendiğinde; Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti'ne yönelik izlediği politika hakkında ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Viyana Kongresi kararları, Avrupa'nın genelinde seküler bir hukuk düzeninin kurulmasını zorunlu kılmıştır.
Avrupalı güçler, 'Meşruiyet' ilkesini sadece kendi kıta sınırları ve Hristiyan hanedanları içinde bir denge unsuru olarak görmüş, 'Doğu Sorunu' kapsamında bu ilkeden ödün vermişlerdir.
Osmanlı Devleti, denge politikasını sadece askeri alanda değil, aynı zamanda hukuki metinlerin yorumlanması sürecinde de başarıyla uygulamıştır.
Sanayi Devrimi'nin getirdiği hammadde ihtiyacı, Avrupalı devletleri Osmanlı toprak bütünlüğünü her koşulda savunmaya itmiştir.
Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik düşüncesi, Avrupa monarşileri tarafından tüm coğrafyalarda evrensel bir hak olarak tanınmıştır.
Fransız İhtilali'nin getirdiği milliyetçilik akımı, 19. yüzyılda çok uluslu imparatorlukları sarsarken; Osmanlı Devleti bu dalgaya karşı 'Osmanlıcılık' fikri etrafında çeşitli reformlar gerçekleştirmiştir. Aşağıdaki tablo, 19. yüzyıl Osmanlı modernleşme belgelerinin temel odak noktalarını göstermektedir.
Bu tablo ve tarihsel süreç birlikte değerlendirildiğinde, Osmanlı Devleti'nin Tanzimat'tan Islahat'a geçişteki temel motivasyonu hakkında ne söylenebilir?
Müslüman halkın yönetime katılımını sağlayarak saltanat makamını güçlendirmek.
Avrupalı devletlerin iç işlerine karışmasını engellemek amacıyla gayrimüslimlere verilen hakları genişletmek.
Hukuk devleti ilkesini tam anlamıyla hayata geçirip mutlak monarşiyi sona erdirmek.
Askeri alandaki başarısızlıkları dini reformlarla telafi etmeye çalışmak.
Fransız İhtilali'nin etkilerini sadece Balkan coğrafyasıyla sınırlı tutmak.
Sanayi Devrimi sonrası Avrupa devletlerinin hammadde ve pazar ihtiyacının artması, Osmanlı Devleti üzerindeki ekonomik baskıyı derinleştirmiştir. 1838 yılında imzalanan Balta Limanı Ticaret Antlaşması, bu sürecin en kritik kırılma noktalarından biridir.
Aşağıdaki akış şemasında Sanayi Devrimi'nin Osmanlı yerli üretimi üzerindeki etkisi modellenmiştir. Şemadaki boşluğa (Soru İşareti) getirilebilecek en uygun sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Milli iktisat politikasının başarıyla uygulanması ve dış borçların kapatılması
Yerli tüccarların Avrupa pazarlarında rekabet gücü kazanması
Lonca teşkilatının zayıflayarak çökmesi ve Osmanlı ekonomisinin dışa bağımlı hale gelmesi
Merkantilist ekonomi modeline geçilerek gümrük gelirlerinin artırılması
Esham sisteminin kaldırılmasıyla kağıt paraya (Kaime) geçişin hızlanması