Zorluk Dağılımı
Konular (8)
Soğuk Savaş
Küreselleşme
Millî Mücadele
Atatürk İlkeleri
Türk İnkılabı
I. Dünya Savaşı
Osmanlı Çöküşü
12. Sınıf Müfredatı
Örnek Sorular
İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan Soğuk Savaş konjonktüründe Türkiye, bilimsel ve teknik altyapısını modernize etmek amacıyla uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapmıştır. Aşağıdaki dairesel grafik, 1950'lerde kurulan Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK - kuruluşu 1963 olsa da temelleri o döneme dayanır) ve ODTÜ gibi kurumların vizyonundaki etkileri simgelemektedir. Bu süreç Türkiye'ye ne kazandırmıştır?
Sovyetler Birliği ile teknolojik iş birliğinin en üst düzeye çıkmasını.
Eğitimde tamamen klasik ve dini metodolojiye geri dönülmesini.
Bilimsel araştırmaların sadece tarımsal faaliyetlerle sınırlandırılmasını.
NATO üyeliği ve Batı ittifakı çerçevesinde stratejik ve akademik bir modernleşme ivmesini.
Ülkenin dış dünyaya kapalı, içe dönük bir bilim politikası izlemesini.
Cumhuriyet'in sağlık alanındaki en büyük bilimsel atılımı, 1928'de kurulan Merkez Hıfzıssıhha Enstitüsü'dür. Bu kurumun faaliyetlerini gösteren aşağıdaki tablo incelendiğinde, Cumhuriyet'in 'bilim ve teknoloji' politikasının hangi boyutu ön plana çıkmaktadır?
Sağlık hizmetlerinin özelleştirilerek maliyetlerin düşürülmesi.
Sadece büyük şehirlerdeki elit tabakanın sağlık sorunlarına odaklanılması.
Bilimsel araştırmaların milli egemenlik ve toplumsal refahla ilişkilendirilmesi.
Tıbbi teknolojinin tamamen dış alıma (ithalata) dayalı olarak kurgulanması.
Geleneksel tedavi yöntemlerinin modern tıp ile eşit düzeyde teşvik edilmesi.
Cumhuriyetin ilk yıllarında ekonomi ve teknoloji politikaları, devletin 'tam bağımsızlık' ilkesiyle şekillenmiştir. Aşağıdaki grafikte, 1930'lu yıllarda Türkiye'deki sanayi yatırımlarının sektörel dağılımı (temsili) verilmiştir. Bu yatırımların ortak özelliği ve Türkiye'nin o dönemdeki ekonomik vizyonu dikkate alındığında hangisi savunulamaz?
Hammadde kaynakları yurt içinde bulunan alanlara öncelik verilmiştir.
Temel ihtiyaç maddelerinde dışa bağımlılığın azaltılması hedeflenmiştir.
Özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda devlet, girişimci rolünü üstlenmiştir.
Ağır sanayi hamleleri yerine sadece hafif tüketim malları üretimine odaklanılmıştır.
Bilimsel veriler ve planlı ekonomi (I. Beş Yıllık Sanayi Planı) doğrultusunda hareket edilmiştir.
Milli Mücadele yıllarında Mustafa Kemal Paşa'nın 'Ordularımızın gözü Sakarya'da, kulağı ise telgraf başındadır' sözü, savaş teknolojisinin stratejik önemini vurgular. Aşağıdaki akış şemasında Milli Mücadele dönemi haberleşme ağının işleyişi gösterilmiştir. Bu veri setine dayanarak, Ankara Hükümeti'nin iletişim teknolojisini kullanma biçimi hakkında hangi yargıya ulaşılabilir?
İletişim teknolojileri yalnızca askeri sevkiyatın koordinasyonuyla sınırlı kalmıştır.
Merkezi otorite, kısıtlı teknolojik imkanlara rağmen bilgi akışını tek elde toplamayı başarmıştır.
Telgraf ağı, İstanbul Hükümeti'nin Anadolu üzerindeki nüfuzunu artırmak için kullanılmıştır.
Savaş sırasında modern teknolojilerin kullanımı, geleneksel istihbarat yöntemlerini tamamen devre dışı bırakmıştır.
Anadolu'daki teknolojik altyapı yetersizliği, Batı cephesindeki operasyonların başarısız olmasına neden olmuştur.
1933 Üniversite Reformu, yalnızca bir yükseköğretim düzenlemesi değil, aynı zamanda Türkiye'nin bilimsel paradigma değişiminin en somut adımıdır. Aşağıdaki tabloda Osmanlı'nın son dönemi ile Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki akademik yapının karşılaştırması verilmiştir. Bu tablo ve reformun içeriği dikkate alındığında, 1933 Reformu'nun temel felsefesi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Darülfünun'un özerk yapısının korunarak teknik imkanların artırılması hedeflenmiştir.
Bilimsel üretimde dogmatik unsurların yerine pozitivist ve rasyonalist bir metodoloji ikame edilmiştir.
Reformun ana amacı, üniversiteleri siyasi denetim altına alarak akademik hürriyeti kısıtlamaktır.
Osmanlı dönemindeki medrese geleneği ile modern bilim sentezlenmeye çalışılmıştır.
Üniversite eğitimi sadece teknik alanlarla sınırlandırılarak sosyal bilimler göz ardı edilmiştir.